(شوخی نکن، بتمن (نقد راجر ابرت بر فیلم شوالیه تاریکی
«بتمن» چیزی بیشتر از یک داستان مصور (کامیکبوک) نیست. اما «شوالیه تاریکیِ» کریستوفر نولان فیلمی فراموشنشدنی و یک تراژدی جذاب و سرگرمکننده است که میتواند قلبتان را سخت به تپش انداخته و شما را به حیرت اندازد. نولان کاراکترهایی را به وجود آورده که ما میتوانیم دوستشان بداریم، نگرانشان باشیم، در غم و غصه آنها شریک باشیم و یا اینکه از آنها متنفر باشیم. و همه اینها بخاطر اجرا، کارگردانی، فیلمنامه و کیفیت بسیار بالا و بیعیب و نقص مسائل فنی و یک گروه تولید خارقالعاده و بینظیر است.
«شوالیه تاریکی» یک حکایت سادهانگارانه، سطحی و کلیشهای از رویارویی خیر و شر نیست. البته در اینجا هم خیر و شر وجود دارد، بتمن خیر و آدم خوب داستان است و جوکر شر و آدم بد ماجراست. اما بتمن بیشتر از آنچه که وانمود میکند و سعی در پنهان نمودن خود در سایه دارد، پیچیده و البته سردرگم و سرگشته به نظر میرسد: او در هیاهوی گاتهامسیتی و ساکنین آن و در کنار شغل و حرفهاش مترصد به دام انداختن عامل یا عاملین مرگ پلیسها و مردم است. و اما جوکر بیشتر از یک آدم رذل و شرور به نظر میرسد. در واقع او یک مِفیستوفِلس یا خود شیطان است که اعمال و رفتارش را به شکلی کاملا شیطانی طراحی و اجرا میکند و مخالفینش را به بدترین شکل نابود کرده یا تحت فشار و تنگنا قرار میدهد. ساختار فیلم بر اساس حکایت لجر بنا شده است. آیا لجر میتواند اولین برنده جایزه اسکار پس از مرگ (پس از پیتر فینچ برای فیلم «شبکه» در سال1976) باشد؟ الهامبخش واقعیِ قدرت، جذابیت و تاثیرگذاری نقش جوکر شخصیت و کاراکتری تحت همین عنوان در یک اثر کلاسیک صامت به اسم «مردی که خندید» (پل لِنی) محصول 1928 است. دلقکبازی، لودهگریها و همینطور گریم چهرهاش بیشتر از هرچیز غلوآمیز بوده و نوعی شلختگی و بدلباسی محسوب میشود. قهقهههایش در برابر دشمنانش مو بر اندام تماشاگران راست میکند. او فقط به دنبال انتقام گرفتن و آزار رساندن یا نابودی دشمنان و مخالفینش است. رفتار او بینهایت خشونتآمیز و بیمارگونه است که میتواند ناشی از زورگوییها و رفتار خشن پدرش در دوران کودکیاش باشد. او در جایی در اواخر فیلم در یک طرح و برنامه شیطانی از دو نفر در قسمت بارِ کشتی دعوت میکند تا با او بروند تا قبل از اینکه آنها به واسطه شغل سخت و طاقت فرسایشان خودشان را به نابودی بکشانند او خودش این کار را با آنها انجام دهد. در قاموس او ترحم و دلسوزی جایی ندارد. او در سرتاسر فیلم در فکر توطئه و به زانو درآوردن جبهه مخالف و قدرتمندش، بتمن (کریستین بیل)، فرماندار گوردون (گری اولدمن) و یک وکیل دادگستری ایالتی، هاروِی دِنت (آرون اِکهارت) بوده و مترصد لحظهای غفلت و لغزش اخلاقی از سوی آنهاست. اما در پایان، افسانه اصول اخلاقی آسیبناپذیر و غیر قابل نفوذ بتمن، بر خلاف انتظار تماشاگران تا حدودی مورد تهدید قرار میگیرد.
بخاطر گروه بازیگران بسیار قوی و کارآمد و عوامل اجرایی قدرتمند و حرفهای و همینطور بخاطر اینکه فیلم به جلوههای ویژه منحصر بفرد و خارقالعاده خود اجازه نمیدهد تا درام انسانی جاری در فیلم را تحتالشعاع قرار دهد، ما ابتدا از این درام عمیق و ژرفاندیش غافلگیر و شگفتزده شده و سپس به شکل عمیقی تحت تاثیر فیلم قرار میگیریم. اِکهارت در نقش دِنت خارقالعاده ظاهر شده. کاراکتر اِکهارت در فیلم سرنوشت ناخوشایند و غمانگیزی پیدا میکند. او از یک انسان معقول و دوستداشتنی به آدمی نابکار و بدسیرت تغییر ماهیت پیدا میکند تا فرجام و سرنوشتی بینهایت تلخ و ناگوار داشته باشد. اِکهارت نیز با تیزهوشی و با استفاده از ویژگیهای نقش استثناییاش به خوبی استعدادهایش را نشان داده است. هر آنچه که در این فیلم اتفاق میافتد جز اتفاقات معمولی و مرسوم یک فیلم کامیکبوک بوده و از ویژگیهای ذاتی آن به شمار میرود که البته این بار به بهترین شکل به روی پرده منتقل شده است. به همین خاطر «شوالیه تاریکی» به سرعت به درون ما نفوذ کرده و ما را به سوی خود جذب میکند.جلوههای ویژه فیلم فوقالعاده است. جلوههای ویژه بیشتر روی انفجارها و چند سکانس نهایی فیلم متمرکز شده است. با این حال در طول فیلم شاهد صحنههایی باشکوه و پر از جزئیات دقیق و کاملا طبیعی هستیم. لوکیشنهای فیلم در شیکاگو قرار دارند، اما نولان از به تصویر کشیدن مکانهای شناخته شده و معروفی مثل لنگرگاه ماریا سیتی، ساختمان Wrigley یا چشماندازهای شهری به شکلی آگاهانه و تعمدی اجتناب ورزیده است. با این حال اهالی شیکاگو بسیاری از مکانهای شهر، بویژه خیابان لازال و Lower Week Drive را تشخیص خواهند داد. فیلم نولان یک فیلم سفرنامهای نیست که به دنبال جذابیتهای شهری و توریستی باشد. در واقع نولان، تودهای عظیم و خرابآبادی از آسمانخراشها را به تصویر کشیده و سکانسهای مهم و کلیدی فیلمش را نیز در برج ناتمام و عظیم Trump فیلمبرداری کرده است. بتمن از فراز ساختمانهای مرتفع و سر به فلک کشیده و آسمانخراشها مدام تغییر مکان میدهد و به این سو و آن سو میرود، انگار که به وسیله شبکهای از سیمها و کابلهای نامرئی در آسمان معلق باشد.


تام کروز- سینما - بازیگری - مد